Op Prinsjesdag werd de Miljoenennota 2026 gepresenteerd, en voor jou als zorg- of welzijnsprofessional is het belangrijk om te weten wat dit betekent voor je organisatie. De begroting bevat vooral continuïteit met lichte aanpassingen: meer geld voor gehandicaptenzorg en langdurige zorg, compensatie voor tekorten in de jeugdzorg, en investeringen in preventie. Grote koerswijzigingen blijven uit, wat past bij het demissionaire karakter van het kabinet. Hieronder lees je de belangrijkste punten voor jouw organisatie.
Geen grote verrassingen
De Miljoenennota laat een voorzichtig beeld zien. Het demissionaire kabinet kiest voor continuïteit in plaats van vernieuwing, wat je terugziet in de beperkte beleidswijzigingen. Je ziet vooral technische aanpassingen en compensaties voor acute problemen, maar geen structurele hervormingen. Voor jouw organisatie betekent dit dat je niet hoeft te rekenen op grote verschuivingen in de financieringsstructuur, maar ook dat bestaande knelpunten grotendeels blijven bestaan.
Wat opvalt is de focus op het wegwerken van tekorten die de afgelopen jaren zijn ontstaan. Denk hierbij aan de jeugdzorg, waar financiële problemen steeds nijpender worden. Het kabinet probeert deze gaten te dichten, maar introduceert geen nieuwe visie op hoe de sector er over vijf jaar uit moet zien.
Wat zijn de belangrijkste wijzigingen voor zorg & welzijn?
Toch brengt de op Prinsjesdag gepubliceerde begroting verschillende veranderingen in 2026. We zetten de belangrijkste wijzigingen voor je op een rij.
De totale zorguitgaven stijgen
De totale uitgaven aan zorg nemen toe, wat vooral te maken heeft met de vergrijzing en stijgende zorgkosten. Voor jouw organisatie betekent dit dat er meer geld in het systeem komt, maar de verdeling blijft grotendeels hetzelfde. Verwacht dus niet dat dit automatisch meer budget voor jouw specifieke activiteiten betekent.
Extra middelen voor de gehandicaptenzorg en langdurige zorg
Hier zit één van de concrete verbeteringen voor de sector. Als je werkzaam bent in de gehandicaptenzorg of langdurige zorg, dan kun je rekenen op aanvullende middelen. Zo is een impuls van €112 miljoen voor kostendekkende tarieven aangekondigd, €140 miljoen voor huisvestingskosten en €8 miljoen voor specifieke, complexe zorgvragen, wat neerkomt op een totaal van €260 miljoen. Dit helpt je om de groeiende vraag naar zorg beter op te vangen en mogelijk wachtlijsten te verkorten.
Ondanks de aankondiging van deze extra middelen hebben organisties zoals de VNG kritiek op het ‘jojo-beleid’ van het kabinet. De in 2025 en 2026 geschrapte bezuinigingen op de gehandicaptenzorg gaan in 2027 vooralsnog door. De incidentele middelen helpen nu, maar lossen weinig op voor de langere termijn.
Compensatie van tekorten in de jeugdzorg
Gemeenten krijgen extra financiële inspanning voor tekorten in jeugdzorg: het “ravijnjaar 2026” wordt deels gedempt. Als jouw organisatie actief is in dit veld, dan biedt dit wellicht wat ademruimte. Let wel op: dit gaat vooral om het repareren van bestaande problemen, niet om uitbreiding van de zorg. De kwaliteit, toegang en capaciteit van de jeugdzorg blijven onder druk staan.
Investering in preventie, samenwerking en innovatie met het Aanvullende Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA)
Het AZWA bouwt voort op het Integraal Zorgakkoord (IZA) en Gezondh Actief Leven Akkoord (GALA). Preventie krijgt hierin meer aandacht met een structurele investering van bijna € 70 miljoen in medische preventie. Daarnaast richt het akkoord zich met een budget van € 400 miljoen op het stimuleren van samenwerking op het snijvlak van het sociaal en medisch domein.
Ook innovatie blijft een speerpunt, zij het met beperkte middelen. Met name voor arbeidsbesparende technologie, waaronder de inzet van AI, komt er geld beschikbaar. Waarschijnlijk met de verlenging van de STOZ-subsidie, of een opvolger hiervan.
In 2026 worden de afspraken uit het AZWA verder uitgewerkt met onder meer VNG en Zorgverzekeraars Nederland. Het AZWA bevat afspraken vanaf 2027.
Aandacht voor personeelstekorten
Het personeelstekort in de zorg krijgt aandacht, maar vooral via bestaande instrumenten. Denk aan scholingsprogramma’s en werving vanuit het buitenland. Voor jouw organisatie betekent dit dat je moet blijven inzetten op eigen personeelsbeleid en niet kunt rekenen op een snelle oplossing van bovenaf.
Wat betekent dit in de praktijk voor zorg- en welzijnsprofessionals?
Nu je weet wat er verandert, is de vraag natuurlijk: hoe speel je hier als professional op in? We geven je hieronder een aantal tips.
- Begin met het in kaart brengen van welke wijzigingen direct relevant zijn voor jouw organisatie. Werk je in de gehandicaptenzorg? Dan kun je rekenen op meer middelen. Zit je in de jeugdzorg? Focus dan op het wegwerken van tekorten. Deze analyse helpt je om prioriteiten te stellen voor het komende jaar.
- Preventie wordt belangrijker, dus kijk naar mogelijkheden om jouw dienstverlening meer preventief in te richten. Dit sluit aan bij de koers van het kabinet en vergroot je kansen op financiering. Denk aan vroegsignalering, gezondheidsbevordering of het voorkomen van zwaardere zorg.
- Samenwerking loont steeds meer. Het kabinet wil inzetten op meer onderlinge samenwerking tussen organisaties. Verken dus partnerships die jouw dienstverlening kunnen versterken en kosten kunnen besparen.
- Het belangrijk om goed zicht te houden op beschikbare subsidies en fondsen. De Miljoenennota 2026 biedt weliswaar geen grote verrassingen, maar er blijven kansen bestaan voor organisaties die goed voorbereid zijn.
Op de hoogte blijven en geen financieringskansen missen?
Wij helpen je graag om zicht te houden op het subsidie- en fondsenlandschap in Zorg & Welzijn. In onze subsidiekalender staan meer dan 1200 actuele subsidies en fondsen binnen de sector. Met een abonnement op deze database mis je nooit meer een financieringskans, en bespaart het je enorm veel tijd en uitzoekwerk. Benieuwd?
Daarnaast sturen we wekelijks en nieuwsbrief met het laatste subsidienieuws en tips rondom het aanvragen van subsidies en fondsen. Wil je deze graag ontvangen?
Veelgestelde vragen
Hoe kan ik als zorgorganisatie concreet profiteren van de extra middelen voor gehandicaptenzorg en langdurige zorg?
Start met het inventariseren van je huidige capaciteit en wachtlijsten. Neem contact op met je zorgkantoor of financier om te bespreken hoe de extra middelen worden verdeeld en welke voorwaarden er gelden. Bereid een onderbouwd plan voor waarin je laat zien hoe je de middelen wilt inzetten voor uitbreiding van zorgplaatsen of verbetering van de zorgkwaliteit.
Wat moet ik doen als mijn jeugdzorgorganisatie al jaren met tekorten kampt?
Documenteer je financiële tekorten zorgvuldig en neem direct contact op met je gemeente of financier. De compensatieregelingen zijn bedoeld om acute problemen op te lossen, maar je moet wel aantonen wat de oorzaken zijn en hoe je toekomstige tekorten wilt voorkomen. Overweeg ook om samen te werken met andere organisaties om kosten te besparen.
Hoe kan ik mijn organisatie meer preventief inrichten om aan te sluiten bij de nieuwe focus?
Begin met het analyseren van je huidige cliëntenpopulatie om risicofactoren te identificeren. Ontwikkel programma's voor vroegsignalering en gezondheidsbevordering, en train je personeel in preventieve methodieken. Zoek samenwerking met huisartsen, scholen en gemeenten om een integraal preventief netwerk te vormen.
Welke samenwerkingsvormen zijn het meest kansrijk voor financiering in 2026?
Focus op samenwerkingen die zorgen voor betere zorgcoördinatie en kostenreductie. Denk aan multidisciplinaire teams, gedeelde ICT-systemen, of gezamenlijke inkoop. Regionale samenwerkingsverbanden en ketenzorg krijgen vaak voorrang bij financiering. Zorg dat je samenwerkingsplan concrete resultaten en besparingen kan aantonen.
Hoe bereid ik mijn organisatie voor op de beperkte oplossingen voor personeelstekorten?
Investeer in je eigen HR-beleid door aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden te creëren en doorgroeimogelijkheden te bieden. Maak gebruik van scholingsprogramma's en overweeg het aannemen van internationaal personeel. Daarnaast kun je inzetten op technologie en werkprocessen die de werkdruk verlagen en je huidige personeel ontlasten.
Wanneer en hoe moet ik beginnen met de planning voor 2026?
Start nu met je strategische planning voor 2026. Analyseer eerst welke wijzigingen uit de Miljoenennota relevant zijn voor jouw organisatie en stel prioriteiten. Maak een tijdlijn voor subsidieaanvragen (veel hebben deadlines in het eerste kwartaal) en plan gesprekken met financiers voor begin 2026. Zo ben je klaar om snel te handelen wanneer nieuwe mogelijkheden zich aandienen.