Een stichting mag geen contributie vragen in de traditionele zin zoals een vereniging dat doet. De reden is simpel: een stichting heeft juridisch geen leden. Toch betekent dit absoluut niet dat je als stichting geen geld mag vragen aan de mensen die gebruikmaken van jouw diensten. Hoe regel je de inkomsten voor jouw zorgstichting slim en juridisch correct? We beantwoorden de belangrijkste vragen.
Waarom kent een stichting geen contributie?
Een stichting mag juridisch gezien geen contributie vragen zoals een vereniging dat doet omdat deze een andere juridische en democratische structuur heeft.
- Een vereniging: Heeft formele leden. Deze leden betalen verplichte contributie en hebben via de ledenvergadering stemrecht over het beleid.
- Een stichting: Heeft een bestuur, maar géén leden. De wet bepaalt dat een stichting daarom geen contributie kan heffen. Alle zeggenschap ligt bij het bestuur. Dit geeft je veel flexibiliteit in je koers, maar betekent ook dat je geen automatische inkomstenstroom uit lidmaatschappen hebt.
Geen contributie, wat mag dan wél?
Hoewel het beestje geen ‘contributie’ mag heten, mag een stichting op andere manieren geld ontvangen van deelnemers, cliënten of achterban. Je kunt hierin twee smaken onderscheiden:
1. Vrijwillige bijdrage
Je kunt een donateurs- of vriendenprogramma opzetten waarbij mensen vrijwillig een vast bedrag per maand of jaar bijdragen. Dit lijkt op contributie, maar is fiscaal en juridisch een gift. Je mag hier best iets tegenover stellen om je waardering te tonen, zoals een exclusieve nieuwsbrief of voorrang bij evenementen.
2. Verplichte deelnamevergoedingen (diensten en activiteiten)
Vraag je een vergoeding voor een concreet zorgtraject, een workshop, een training of basistoegang tot een activiteit? Dan mag die bijdrage wel degelijk verplicht zijn. Je levert immers een specifieke tegenprestatie. Je kunt hierbij werken met losse tickets, een strippenkaart of een vast maandelijkse ‘abonnement’ voor de afname van jouw diensten. Communiceer hierover vooraf transparant in je algemene voorwaarden of deelnemersovereenkomst.
Welke inkomstenbronnen zijn nog meer toegestaan?
Om financieel gezond te blijven, mag een stichting inkomsten genereren uit diverse bronnen, zolang de opbrengsten maar direct bijdragen aan je statutaire doelstelling (en dus niet in de zakken van de bestuurders verdwijnen).
1. Subsidies en fondsen
Subsidies en fondsen vormen voor stichtingen vaak de basis van de financiering. Deze kun je aanvragen bij overheden, fondsen en andere subsidieverstrekkende organisaties. Het is belangrijk dat je goed bijhoudt welke subsidies beschikbaar zijn en wanneer je deze kunt aanvragen. Onze subsidiekalender kan je hierbij helpen.
2. Sponsoring
Sponsoring is een andere optie waarbij bedrijven je financieel steunen, vaak in ruil voor naamsvermelding of zichtbaarheid. Dit verschilt van donaties doordat er wel een tegenprestatie is, zij het beperkt. Als je een ANBI-status hebt, moet je extra zorgvuldig zijn met sponsoring om je fiscale status niet in gevaar te brengen.
3. Commerciële dienstverlening
Je mag ook inkomsten genereren uit dienstverlening die past bij je doelstelling. Voor stichtingen kan dit betekenen dat je trainingen geeft, advies verleent of onderzoek doet tegen betaling. Ook de verkoop van producten zoals publicaties, hulpmiddelen of informatiemateriaal is toegestaan. Belangrijk is dat deze activiteiten je maatschappelijke doel ondersteunen en niet puur commercieel zijn.
De sleutel tot een financieel gezonde stichting: diversificatie
Financiële stabiliteit valt of staat met een gezonde mix. Vertrouw nooit op één grote subsidie, maar combineer subsidies met een warm donateursnetwerk en betaalde dienstverlening. Dit vraagt om een slimme strategie, maar maakt je zorgorganisatie een stuk weerbaarder tegen veranderend overheidsbeleid. Hieronder nog een paar tips.
- Donateursbeleid: Een goed donateursbeleid begint met het identificeren van mensen en organisaties die je missie waarderen. Je kunt verschillende niveaus aanbieden waarbij donateurs kiezen voor een maandelijkse of jaarlijkse bijdrage. Zorg voor regelmatig contact via nieuwsbrieven en uitnodigingen voor speciale evenementen. Dit versterkt de band en verhoogt de kans dat donateurs langdurig betrokken blijven bij je organisatie.
- Betaalde dienstverlening: Dit biedt kansen als je specifieke expertise hebt. Denk aan het organiseren van professionele trainingen voor andere organisaties, het uitvoeren van onderzoek of het ontwikkelen van methodieken die je kunt licentiëren.
- Subsidie- en fondsenwerving: Haal de juiste kennis ins huis. Leer hoe je verschillende inkomstenbronnen combineert en hoe je overtuigende aanvragen schrijft. Lees onze tips, of volg de training ‘Word een pro in subsidie- en fondsenwerving om zelfstandig financiering te werven!
Veelgestelde vragen
Hoe zet ik een donateursregeling op zonder dat het lijkt op verplichte contributie?
Begin met het creëren van verschillende donateursniveaus (bijvoorbeeld vriend, steunpilaar, ambassadeur) met duidelijke communicatie dat deelname volledig vrijwillig is. Bied waardering zoals een nieuwsbrief of uitnodiging voor evenementen, maar zorg dat basistoegang tot je diensten nooit afhankelijk is van een donatie. Gebruik heldere taal in je communicatie zoals 'vrijwillige bijdrage' of 'steun ons werk' in plaats van termen die verplichtingen suggereren.
Wat zijn veelgemaakte fouten bij het vragen van deelnamebijdragen als stichting?
De grootste fout is mensen het gevoel geven dat betaling verplicht is, wat juridisch niet mag voor een stichting. Andere veelvoorkomende fouten zijn onduidelijke communicatie over waarvoor de bijdrage wordt gevraagd, het niet koppelen van bijdragen aan concrete diensten of activiteiten, en het niet correct administreren van deze inkomsten. Zorg altijd dat je transparant bent over het vrijwillige karakter en dat bijdragen aansluiten bij je statutaire doelstelling.
Kan ik als stichting mensen uitsluiten die niet willen betalen voor activiteiten?
Je mag wel deelnamebijdragen vragen voor specifieke activiteiten zoals trainingen of evenementen, en mensen uitsluiten die deze bijdrage niet betalen. Het verschil is dat dit geen algemene contributie is maar een gerichte vergoeding voor een concrete dienst. Zorg dat je altijd een onderscheid maakt tussen basistoegang tot je organisatie (die gratis moet zijn) en specifieke betaalde diensten of programma's.
Hoe behoud ik mijn ANBI-status als ik inkomsten genereer uit dienstverlening?
Je ANBI-status blijft behouden zolang je dienstverlening en andere commerciële activiteiten duidelijk ondergeschikt zijn aan je maatschappelijke doelstelling en maximaal 25% van je totale activiteiten uitmaken. Documenteer goed dat alle inkomsten worden ingezet voor je statutaire doel en houd je administratie transparant. Vermijd activiteiten die puur winstgericht lijken en zorg dat je jaarverslag helder maakt hoe alle inkomsten bijdragen aan je missie.
Welke strategie werkt het beste om van subsidieafhankelijkheid naar meer diversiteit te gaan?
Begin met het in kaart brengen van je huidige inkomstenverdeling en stel een doel om binnen 2-3 jaar minimaal 40% van je inkomsten uit andere bronnen te halen. Start met één extra inkomstenbron die goed aansluit bij je expertise, zoals een donateursregeling of betaalde training. Bouw dit geleidelijk uit en investeer tijd in relatiebeheer met donateurs en partners. Gebruik een subsidiekalender om subsidies strategisch te blijven benutten terwijl je andere bronnen ontwikkelt.
Mag ik als stichting winst maken en wat moet ik daarmee doen?
Een stichting mag zeker winst (positief resultaat) maken, maar mag dit niet uitkeren aan bestuurders of derden. Alle winst moet worden gereserveerd voor je statutaire doelstelling en ingezet worden voor toekomstige activiteiten, investeringen of als buffer voor financiële stabiliteit. Dit verschilt van commerciële organisaties waar winst wel mag worden uitgekeerd.
Hoe communiceer ik transparant over financiën naar donateurs en deelnemers?
Publiceer jaarlijks een helder financieel verslag op je website met een overzicht van inkomsten en uitgaven per categorie, en leg uit hoe het geld is ingezet voor je doelstelling. Stuur donateurs minimaal één keer per jaar een update over wat hun bijdrage heeft bereikt, met concrete voorbeelden en resultaten. Wees open over je financieringsstrategie en leg uit waarom je om bijdragen vraagt. Transparantie bouwt vertrouwen en vergroot de bereidheid om je organisatie te blijven steunen.