Per 1 januari 2026 verandert het huidig topsectorenbeleid van Nederland in een industriebeleid. Concreet betekent dit dat we meer willen gaan produceren in ons eigen land (en/of Europa). Denk bijvoorbeeld aan bedrijven als ASML of Nexperia. Voor de zorgsector betekent dit dat er waarschijnlijk meer subsidie komt vanuit de overheid voor het produceren van medicijnen en medisch apparatuur. Innovatie blijft een belangrijk onderdeel van het nieuwe beleid. Deze verandering wordt geïnitieerd door het ministerie van economische zaken, zodat de economische groei van Nederland bevorderd wordt.
Wat betekent het nieuwe industriebeleid voor de zorgsector?
De overstap naar het industriebeleid heeft gevolgen voor veel organisaties en bedrijven. Juist omdat er sinds 2011 is geïnvesteerd in het topsectorenbeleid, zijn veel organisaties daarop ingesteld. Veel subsidies en fondsen zijn daarop gebaseerd, zoals de PPS-subsidie van Health~Holland. We vertellen je wat het nieuwe beleid inhoudt, welke veranderingen er mogelijk komen, en hoe je jouw organisatie daarop kan voorbereiden.
Wat is het topsectorenbeleid?
Wat is het topsectorenbeleid nou precies? Het is een strategie van de Nederlandse overheid die begon in 2011. Het doel was om economische groei te stimuleren en er voor te zorgen dat we competitief zijn op internationaal niveau in een aantal ’topsectoren’. Er zijn in totaal 10 topsectoren, Health~Holland (life science & health) is bijvoorbeeld de topsector voor de zorg.
Het topsectorenbeleid stimuleert het opzetten van partnerschappen tussen bedrijven, onderzoeksinstellingen en de overheid, en het financiert projecten die innovatie in deze topsectoren bevorderen. Hierdoor hebben we in Nederland een unieke samenwerking tussen bedrijven, wetenschap en de overheid: PPS (publiek-private samenwerking). De sectoren zelf zijn ook zo opgebouwd: elk hebben een boegbeeld uit die sector, een wetenschapper, een topambtenaar en een innovatieve mkb’er (Bron: RVO). Het is, volgens de RVO, hetgeen waar Nederland in uitblinkt.
Wat is het nadeel van het topsectorenbeleid?
Het nadeel aan dit topsectorenbeleid is volgens het ministerie van economische zaken dat we zo de beschikbare initiatieven en middelen te veel verspreiden over de vele sectoren. Het is daarom belangrijk te specialiseren op de gebieden waar we in Nederland én goed in zijn én die relevant zijn voor de wereldeconomie. Volgens minister Vincent Karremans (economische zaken) moeten we kiezen waar we in willen uitblinken, want als klein land ben je beperkt en kan je niet overal goed in zijn (Bron: Ministerie van economische zaken).
Waarom naar een industriebeleid?
De verandering van het topsectorenbeleid naar het industriebeleid wordt onder meer gedaan zodat we economisch niet achterblijven en minder afhankelijk zijn van landen als China en de VS. Natuurlijk kan je nooit volledig onafhankelijk worden, zeker niet als een klein land zoals Nederland, maar een doel van dit beleid is om een wederzijdse afhankelijkheid te creëren. Dat houdt in dat wij meer gaan produceren wat andere landen nodig hebben, waardoor Nederland en andere landen elkaar nodig hebben. Het zou de Europese interne markt ook moeten verbeteren als meer landen dit beleid toepassen.
Het industriebeleid focust op 6 markten in plaats van 10 topsectoren die Nederland wereldwijd belangrijker en welvarender moeten maken.
- halfgeleiders,
- biotechnologie,
- dit zou nieuwe medicijnen moeten opleveren. Het gaat ook over cel- en gentherapie en alternatieve eiwitten (vleesvervangers).
- defensiegerelateerde toepassingen,
- digitale diensten (met name AI),
- machinebouw, en
- dit gaat onder andere over chipmachines, maar het draagt ook bij aan de zorgoplossingen. Met name omdat het de automatisering van de zorg moet verbeteren. hierdoor kunnen zorgmedewerkers meer tijd voor patienten en hun ‘echte’ werk hebben.
- innovatieve chemie.
Deze 6 markten dragen veel bij aan het huidige bruto binnenlands product (bbp) en hebben een groot groeipotentieel. Met de extra investeringen vanuit het industriebeleid is het doel dat deze 6 markten in 2030 15% van het bbp uitmaken.
Nederland is niet de enige met dit nieuwe industriebeleid: Vlaanderen is hier al een jaar mee bezig. Sterker nog, het is een initiatief gestart door de EU in 2021 na de coronacrisis, zodat de gehele EU meer kan concureren op internationaal niveau (Bron: Europese Raad). Wanneer meer lidstaten dit beleid toepassen door meer te gaan producreren, dan wordt de interne Europese markt versterkt. Dat betekent dat Nederland afhankelijk blijft van de EU, maar dat de EU zelf onafhankelijker wordt van de VS of China.
De gevolgen voor jouw zorgorganisatie:
Blijft Health~Holland doorgaan met de huidige samenwerking?
In het topsectorenbeleid was samenwerking tussen de bedrijfstak, overheid en kennisinstellingen erg belangrijk. Deze samenwerking zorgt voor een goed overzicht van wat maatschappelijk relevant is (door de kennisinstellingen) én het zorgt ervoor dat de middelen beschikbaar zijn om deze problemen op te lossen (door de bedrijven en de overheid). Deze samenwerking blijft ook in het nieuwe industriebeleid van belang. Dit zien we dus in bijvoorbeeld Health~Holland: het label van topsector verdwijnt, maar Health~Holland blijft doorgaan met de huidige samenwerking. Dat betekent ook dat het merendeel van de subsidies hetzelfde zullen blijven, in ieder geval voor de komende 2 jaar.
Wanneer verandert de PPS-subsidie?
In 2028 verandert de PPS-subside van Health~Holland in een “bredere systematiek” (Bron: Health~Holland). Wat deze “bredere systematiek” inhoudt, is nog niet duidelijk. De programma’s die vanuit de PPS-subsidies gefinacieerd worden, blijven ze begeleiden tot uiterlijk 2033.
Innovaties moeten sneller op de markt komen!
Het innovatieve karakter van het topsectorenbeleid blijft ook na de ingang van het industriebeleid centraal staan. Sterker nog, het ministerie hoopt te zorgen dat innovaties sneller kunnen doorbreken op de markt. (Bron: Rijksoverheid). Het innovatieve karakter wordt ook weerspiegeld in het feit dat het aantrekken van digitaal en technisch talent vanuit het buitenland belangrijk blijft. Hierdoor blijft Nederland koploper op innovaties.
Wordt de administratiedruk verlaagd?
Het belang van samenwerking binnen en tussen organisaties blijft dus bestaan. Maar de doelen die de overheid met dit nieuwe beleid wil bereiken, veranderen wel. Met dit industriebeleid wil het ministerie van economische zaken de administratiedruk op zorgmedewerkers verlagen door middel van technologiën als MedTech, waardoor de zorg efficiënter moet gaan lopen, en zo zorgmedewerkers meer tijd krijgen voor hun patiënten.
Komen er meer subsidies voor zorginnovaties en medische apparatuur?
Daarnaast vinden veel politieke partijen het belangrijk dat de productie van medicijnen terugkeert naar Nederland of Europa. Naast medicijnen, komen er mogelijk ook meer subsidies voor medische apparatuur. Op die manier wordt de productie hiervan gestimuleerd. Tot slot blijven zorginnovaties belangrijk en krijgen ze hopelijk sneller een toepassing op de markt. Hiervoor kunnen ook nieuwe subsidies voor komen.
Blijft de WBSO bestaan?
Voor het overige bedrijfsleven en de voormalige topsectoren blijven innovatieregelingen zoals de WBSO (Wet Bevordering Speur- en Ontwikkelingswerk), fiscale regelingen en andere financiering voor bijvoorbeeld verduurzaming bestaan, maar zijn er geen of minder toegespitste programma’s (Bron: Rijksoverheid). Sommige subsidies zullen dus moeten minderen, met een lager budget en daardoor ook minder plekken voor organisaties die die subsidies aan willen vragen. Het is nog onduidelijk hoe dit er precies uit gaat zien.
Nog onduidelijkheid over toekomst PPS-subsidies
Er is nog veel onzeker over de toepassing van het nieuwe industriebeleid. Het kabinet moet de ideeën nog uit gaan werken de komende tijd. Het is in ieder geval belangrijk om je ervan bewust te zijn dat de huidige subsidieregelingen kunnen veranderen. Ben je afhankelijk van bepaalde PPS-subsidies? Of van de ondersteuning van het topsectorenbeleid? Dan is het verstandig om je nu al voor te bereiden op een mogelijke ommezwaai. Hierdoor ben je weerbaarder en beter bestandigt als organisatie te overleven van het wisselende beleid.
ZorgSubsidieKalender houdt je op de hoogte!
ZorgSubsidieKalender is dé subsidie- en fondsenspecialist voor Zorg & Welzijn. We volgende de ontwikkelingen rondom het industriebeleid en het subsidie- en fondsenlandschap binnen Zorg & Welzijn op de voet.
In de ZorgSubsidieKalender database houden we meer dan 1.200 actuele subsidies en fondsen voor Zorg & Welzijn bij. Zo heb je altijd actueel overzicht van de beschikbare financiering voor jouw project. Meer weten?
Wekelijks sturen we een SubsidieFlits, met nieuws en tips over subsidies binnen Zorg & Welzijn. Wil je deze ook ontvangen?